Những người thổi “linh hồn” vào tượng gỗ

Đăng bởi: Hữu Cường   -   Chủ nhật, 02/12/2018, 11:47 AM

Họ thổi hồn vào những thớ gỗ, biến những thớ gỗ thành hình dáng con người, thổi vào đó hồn cốt của những nỗi niềm mang chở khao khát và ý nguyện của tộc người mình trên khắp dải đất nắng gió này.

"Tượng gỗ cũng có linh hồn", đó là sự khẳng định của tất cả những người chiêm ngưỡng nghệ thuật tạc tượng được thể hiện dưới bàn tay diệu kỳ của những nghệ nhân. Với nhiều người, khi chiêm ngưỡng những bức tượng thành hình, họ không khỏi thốt lên những lời trầm trồ thán phục.

Người và tượng, mỗi nỗi niềm đều được giao hòa với nhau qua từng động tác

Người và tượng, mỗi nỗi niềm đều được giao hòa với nhau qua từng động tác

Quả thực, nghệ thuật tạc tượng gỗ nhà mồ của những cư dân miền cao nguyên đã thực sự đưa vào đó những linh hồn theo cả nghĩa đen lẫn nghĩa bóng. Những bức tượng nhà mồ bởi con người ở đây trước kia chủ yếu tạc tượng để trang trí cho lễ bỏ mả, một trong những nghi lễ lớn nhất trong năm. Với người dân miền cao nguyên lộng gió và đầy khẳng khái này, những bức tượng đã khắc họa được muôn vàn hình ảnh đời thường từ lao động sản xuất đến sinh hoạt cộng đồng, đến cả những điều riêng tư thầm kín qua cách thể hiện rất “vật thể” trong một không gian văn hóa “phi vật thể” rộng lớn.

Người nghệ nhân này nghĩ gì khi những nhát đục mà ông đang khắc họa vào tượng gỗ?

Người nghệ nhân này nghĩ gì khi những nhát đục mà ông đang khắc họa vào tượng gỗ?

Những nghệ nhân trẻ như thế này chắc chắn sẽ tiếp nối truyền thống ngàn đời

Những nghệ nhân trẻ như thế này chắc chắn sẽ tiếp nối truyền thống ngàn đời

Từng nhát búa, nhát đục, nhát rìu, của người nghệ nhân vung lên là cả một tâm tư mà họ muốn gửi vào trong những thớ gỗ. Để rồi, qua từng thời khắc, họ gửi gắm vào trong đó những điều mơ ước về một thế giới bên kia khoáng đạt, bao la và đầy vui sướng. Mỗi bức tượng được tạo tác không chỉ từ đôi bàn tay tài hoa, mà còn là cả sự tâm tình như với người đã khuất, được dựng lại trong trí nhớ và trong cả niềm tin tưởng không bao giờ mờ phai.

Những chàng trai Ê Đê và nền văn hóa ngàn đời của tộc người mình

Những chàng trai Ê Đê và nền văn hóa ngàn đời của tộc người mình

Những thân gỗ vô tri qua bàn tay và tâm hồn của những người nghệ nhân đã biến thành những người phụ nữ giã gạo, dệt vải, là cánh đàn ông vào rừng săn bắn, đi rẫy, là không khí lễ hội rộn ràng của buôn làng cùng những khuôn mặt tươi vui khi biểu diễn nhạc cụ, nhảy múa, uống rượu cần. Là người đàn ông đàn bà đang yêu, là người mẹ bồng con chờ chồng đi chiến trận...mỗi bức tượng là cả một trời thương nhớ mà người nghệ nhân khắc vào đó lòng mình, sự hi vọng của mình.

Nghệ nhân Đônh (người BaNa đến từ làng Kon Brung, huyện Mang Yang, Gia Lai) chăm chú trong tác phẩm của mình

Nghệ nhân Đônh (người BaNa đến từ làng Kon Brung, huyện Mang Yang, Gia Lai) chăm chú trong tác phẩm của mình

Sự biến tấu, góc cạnh và cả những nét riêng của mỗi bức tượng gần như không bao giờ giống nhau. Dẫu vẫn với những mô tip cả ngàn đời như vậy, nhưng trong mỗi khoảnh khắc khuôn mặt tượng lại biểu hiện những thần thái khác nhau, điều mà tài năng của mỗi nghệ nhân đạt đến một trình độ nhất định mới có thể làm được.

Lão nghệ nhân già Uế đến từ huyện Kon Ch'ro (Gia Lai) miệt mài với thân tượng

Lão nghệ nhân già Uế đến từ huyện Kon Ch'ro (Gia Lai) miệt mài với thân tượng

Những bức tượng ấy cứ thế đứng hiên ngang, rắn rỏi cùng mưa nắng cao nguyên, để đời này, đời sau và nhiều đời sau nữa sống và chết cùng những linh hồn được gửi gắm trong đó, như cốt cách cởi mở, kiên trung và chân thật của con người vùng đất này.

Chắc chắn, đời này, đời sau và nhiều đời sau nữa tượng gỗ Tây Nguyên sẽ còn mãi

Chắc chắn, đời này, đời sau và nhiều đời sau nữa tượng gỗ Tây Nguyên sẽ còn mãi

Nguồn: Tiêu Dao - Thế Sơn

video xem nhiều