'Lời thì thầm buồn' của tượng gỗ nhà mồ miền cao nguyên

Đăng bởi: Hữu Cường   -   Thứ bảy, 02/03/2019, 15:09 PM

Trước cơn “bão” văn hóa ngoại lai đang ồ ạt đổ về vùng đất này, có lẽ chẳng mấy chốc những nét “văn hóa nhà mồ” sẽ biến mất, hay không còn như ý nghĩa ban đầu nữa, và có lẽ khi đó cả một nền văn hóa đồ sộ của vùng cao nguyên sẽ chỉ còn trong sách vở mà thôi.

Những bức tượng nhà mồ với nhiều cung bậc và trạng thái khác nhau

Những bức tượng nhà mồ với nhiều cung bậc và trạng thái khác nhau

Tháng 3 Tây Nguyên, nhiều nơi tưng bừng với lễ Pơ Thi rộn ràng. Ở đó, những bức tượng gỗ, tượng nhà mồ chính là những người hầu để “đưa đường” cho những "linh hồn đã khuất” về cùng với Yang - Atâu (ông bà, tổ tiên).

Ở Tây Nguyên bây giờ, chỉ còn rất ít những nghệ nhân đẽo tượng nhà mồ

Ở Tây Nguyên bây giờ, chỉ còn rất ít những nghệ nhân đẽo tượng nhà mồ

Miên man dưới những gốc cây cổ thụ rêu phong, những bức tượng hình người, vật với đủ hình thù kì dị đứng yên lặng trong bóng chiều quạnh hiu, u tịch. Không gian trầm lặng càng làm cho những bức tượng gỗ có hồn, có cảm xúc đặc biệt, với các cung bậc, lòng tiếc thương như của người sống đối với người đã khuất.

Các tượng gỗ với rất nhiều hình tượng phong phú, đa dạng về cách thể hiện xung quanh quan niệm về sự sinh thành, là một cặp tượng trai gái, là tượng người đàn bà đang mang thai, hay là tượng những hài nhi đang ngồi khóc trong hoài tưởng…

Tượng nhà mồ là một loại hình nghệ thuật tâm linh đặc biệt ở chốn đại ngàn này

Tượng nhà mồ là một loại hình nghệ thuật tâm linh đặc biệt ở chốn đại ngàn này

Với trí tượng tưởng cũng như những quan niệm đã có từ lâu, những bức tượng nhà mồ được tạo nên đều lấy hình ảnh từ cuộc sống thường ngày, rất gần gũi và thân quen. Với cộng đồng nơi đây, tượng nhà mồ mang tất cả thông điệp, hơi thở cuộc sống buôn làng cho những linh hồn sang thế giới của Yang – Atâu.

Không chỉ con người, các con vật cũng được tạc lại với nhiều cảm xúc tâm lý đa dạng

Không chỉ con người, các con vật cũng được tạc lại với nhiều cảm xúc tâm lý đa dạng

Khi những ngôi nhà mồ ngày càng bị “Kinh hóa”, hay “Tây hóa” và đang dần mai một đi những nét văn hóa đặc trưng, khu biệt của văn hóa bản địa tây nguyên. Tượng nhà mồ được làm ra để phục vụ cho lễ bỏ mả và chỉ có tác dụng trong những ngày lễ hội mà thôi.

Những rồi, theo thời gian những bức tượng nhà mồ cũng bị lãng quên

Những rồi, theo thời gian những bức tượng nhà mồ cũng bị lãng quên

Cứ thế, chỉ sau lễ bỏ mả, tượng mồ dần dần bị lãng quên và năm tháng, nắng mưa sẽ dần dà làm hư hỏng, tan biến những tác phẩm nghệ thuật tượng mồ vào với đất. 

Tượng nhà mồ mục nát theo thời gian sau lễ bỏ mả ở Gia Lai.

Tượng nhà mồ mục nát theo thời gian sau lễ bỏ mả ở Gia Lai.

Nguồn: Tiêu Dao

video xem nhiều