Bạn đã biết ý nghĩa của Tết Hàn thực?

Đăng bởi: Nguyễn Ngọc   -   Thứ ba, 17/04/2018, 16:30 PM

Hàng năm, cứ vào ngày 3/3 âm lịch, nhà nhà đều chuẩn bị bánh trôi, bánh chay thành kính dâng lên bàn thờ, tưởng nhớ ân đức tổ tiên. Vậy nguồn gốc và ý nghĩa của Tết Hàn thực là gì, bạn đã biết chưa?

Thuở bé, khi tôi sống cùng bà nội của mình, vào những dịp lễ tết hay tiệc tùng bà cứ xà quần xà quần trong bếp mãi. Thương bà, nhiều lúc tôi “la” lên: “Nhà có nhiêu người đâu mà bà cứ làm hoài, sao bà không nghỉ ngơi chút đi ạ”. Bà chỉ cười trừ và bảo: “Những ngày lễ lớn trong năm, cần phải làm một mâm cỗ đủ đầy để thể hiện lòng thành kính, hiếu thảo của con cháu đối với ông bà cha mẹ”. 

Và dịp Tết Hàn thực vào ngày 3/3 âm lịch hàng năm cũng không ngoại lệ, bà sẽ chuẩn bị sẵn ít gạo nếp từ trước. Đêm trước ngày diễn ra Tết Hàn thực bà sẽ ngâm nếp qua đêm, sáng hôm sau bà mang ra chợ thuê người ta xay thành bột. Rồi bà tất tả tự nhào nặn từng chiếc bánh trôi nước. Hồi đó, tôi thích nhất là mỗi lần nhìn bà nhào nặn từng chiếc bánh trôi, từng chiếc bánh trôi tròn trịa như tình yêu thương của bà dành cho con cháu.

Từ ngày bà mất, tôi chẳng mấy khi ăn bánh trôi nữa.  Cảm giác chiếc bánh trôi không còn tròn trịa, không cảm nhận được tình yêu thương đong đầy của bà trong từng chiếc bánh.

Ở thời điểm hiện tại, chẳng còn mấy người tự ngâm gạo xay bột nữa vì từ ngày 1/3 âm lịch cho đến 3/3 khắp các khu chợ lớn nhỏ người ta đã bày bán đủ loại bánh trôi, đủ vị như nhân đậu xanh, đậu phộng, dừa tươi, vừng trắng đã nấu sẵn.

Trong câu chuyện kể của bà tôi, Tết Hàn thực có nguồn gốc từ một câu chuyện vô cùng cảm động trong lịch sử Trung Hoa về lòng trung quân và tình cảm con người.

Theo truyền thuyết, đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công nước Tấn, gặp loạn phải bỏ nước lưu vong, nay trú nước Tề, mai trú nước Sở. Bấy giờ có một người hiền sĩ tên là Giới Tử Thôi, theo vua giúp đỡ mưu kế. Một hôm, trên đường lánh nạn, lương thực cạn, Giới Tử Thôi phải lén cắt một miếng thịt đùi mình nấu lên dâng vua.

Vua ăn xong hỏi ra mới biết, đem lòng cảm kích vô cùng. Giới Tử Thôi theo phò Tấn Văn Công trong mười chín năm trời, cùng nhau trải nếm bao nhiêu gian truân nguy hiểm.

Về sau, Tấn Văn Công giành lại được ngôi báu trở về làm vua nước Tấn, phong thưởng rất hậu cho những người có công trong khi tòng vong, nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Giới Tử Thôi cũng không oán giận gì, nghĩ mình làm được việc gì, cũng là cái nghĩa vụ của mình, chớ không có công lao gì đáng nói.

Vì vậy về nhà đưa mẹ vào núi Điền Sơn ở ẩn. Tấn Văn Công về sau nhớ ra, cho người đi tìm. Giới Tử Thôi không chịu rời Điền Sơn ra lĩnh thưởng, Tấn Văn Công hạ lệnh đốt rừng, ý muốn thúc ép Giới Tử Thôi phải ra, nhưng ông nhất định không chịu tuân mệnh, rốt cục cả hai mẹ con ông đều chết cháy.

Vua thương xót, lập miếu thờ và hạ lệnh trong dân gian phải kiêng đốt lửa ba ngày, chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm (khoảng từ mồng 3 tháng 3 đến mồng 5 tháng 3 Âm lịch hàng năm).

Tết Hàn thực được hiểu theo nghĩa chữ Hán “Hàn” là lạnh, “thực” là ăn, Tết Hàn thực là “thức ăn lạnh”.

Mặc dù có nguồn gốc từ Trung Quốc nhưng Tết Hàn thực của người Việt không phải để tưởng nhớ đến Tử Thôi mà mang ý nghĩa đánh dấu sự chuyển mình của vạn vật.

Đây dịp tết đơn giản nhất trong năm so với tết Nguyên tiêu, tết Trung thu… bởi đồ cúng trong dịp này chỉ có bánh trôi, bánh chay và cũng không phải đều diễn ra ở khắp cả nước. Và cũng trong dịp này, dù ai đi đâu, ở đâu đến ngày này cũng cố gắng về với gia đình, cùng nhau ngồi bên mâm cơm đoàn viên sum họp.

video xem nhiều