Anh hiệu bài chòi - “đại sứ du lịch” Hội An

Đăng bởi: Đăng Mạnh   -   Chủ nhật, 26/05/2019, 20:11 PM

Đặc sản Hội An không thể thiếu bài chòi vì vậy phố cổ mỗi đêm đón hàng trăm khách du lịch đến xem. Duyên dáng trong từng câu hát khiến anh hiệu Nguyễn Đáng (nghệ danh Lương Đáng, sinh năm 1959, ngụ TP Hội An) được ví như “đại sứ du lịch” Hội An.

Người đàn ông trạc tuổi lục tuần với nhiều câu hát hóm hỉnh, điệu nhảy “nhà nghề” khiến người chơi cười không ngớt, thích thú hò reo. “Một, anh để em ra. Hai, anh để em ra. Về em buôn, em bán. Em trả nợ bánh tráng. Em trả nợ bánh xèo. Còn dư, trả nợ thịt heo. Anh đừng cầm em nữa, kẻo mang nghèo vào thân. Là con Nhì Nghèo”. Cứ thế, anh hiệu Lương Đáng vừa hát, vừa múa và xướng tên con bài vừa rút ra từ chiếc lon treo trên chòi chính. Suốt buổi hô bài chòi, ông luôn tươi cười chạy tới, chạy lui mặc cho mồ hôi mướt áo. Đến với bài chòi từ lúc rất sớm nên với ông Đáng “được hát bài chòi là tìm lại được đời mình”.

Nghệ nhân Lương Đáng.

Nghệ nhân Lương Đáng.

Ông Đáng kể, trước đây không có gánh hát lớn như bây giờ và cũng không ai nghĩ là bài chòi sẽ tồn tại và trở thành một nét đặc trưng của Hội An mỗi khi du khách đến thăm. Từ lúc 6 tuổi, ông Đáng đã theo người bà đi nghe hát bài chòi ở các sân đình lớn. Không biết từ lúc nào, những lời hát lại như thấm vào xương thịt ông. Không những xem hát, ông bắt đầu tập tành hát bài chòi và được nhận vào một gánh hát ở địa phương.

Theo nghệ nhân Lương Đáng, bài chòi vừa là một trò chơi dân gian vừa là một loại hình nghệ thuật diễn xướng mang tính cộng đồng. Bộ bài chòi gồm 30 con bài, cứ 3 con bài sẽ được gộp lại in vào 1 thanh tre, không được trùng lặp. Bắt đầu cuộc chơi, anh hiệu sẽ rút con bài rồi hát, diễn xướng. Người chơi vừa lắng nghe vừa suy đoán về con bài sẽ xuất hiện. Khi hát đến tên con bài, chòi nào (người chơi) có bài thì sẽ báo hiệu nhận 1 lá cờ vàng. Người thắng cuộc khi có đủ ba lá cờ vàng, được quy đổi thành một cờ đỏ.

Nhiều du khách không thể bỏ qua gánh bài chòi của nghệ nhân Lương Đáng khi đến Hội An

Nhiều du khách không thể bỏ qua gánh bài chòi của nghệ nhân Lương Đáng khi đến Hội An

“Hô bài chòi thì dường như ai cũng nằm lòng vài câu nhưng để thu hút được nhiều người tham gia thì anh hiệu phải biết vận dụng yển chuyển, tạo điểm nhấn cuốn hút người nghe. Người hô bài cũng phải biết biến tấu, múa may sao cho tạo ra tiếng cười, tạo ra niềm phấn khích cho khách thì mới giỏi. Hiện nay, du khách nước ngoài cũng mê món này, nhưng cái khó là khách chỉ nghe nhịp phách, nghe tiếng hát nhưng chẳng hiểu gì vì rào cản ngôn ngữ”.

Nếu cái nôi của bài chòi là đất võ Bình Định với những câu hát thiên về khúc ca cổ, những tuồng tích cũ, thì cái độc đáo của bài chòi Hội An qua câu hát hô của ông Đáng là lột tả đời sống sinh hoạt bình dân vừa rất dân dã, gần gũi, vừa ý nghĩa sâu xa.

Gánh bài chòi của nghệ nhân Lương Đáng cùng các nghệ sĩ khác thu hút nhiều khách tham gia mỗi đêm.

Gánh bài chòi của nghệ nhân Lương Đáng cùng các nghệ sĩ khác thu hút nhiều khách tham gia mỗi đêm.

Nói về “cát-xê” khi hô hát bài chòi, ông Đáng cười hiền, mình hát cho người ta nghe nhiều là nhận được nhiều rồi, chứ tiền bạc được mấy đồng. Chỉ mong khách đến Hội An càng nhiều, nhiều người thích thú với bài chòi, thích được nghe hát, nghe hô “cửu vạn, chín gối, tứ cẳng, bạch tuyết...” là đã lắm rồi. “Cởi bỏ tấm áo bà ba vàng, chiếc khăn quấn đầu với chiếc micro, tôi trở về với ruộng đồng, với vườn cây, đó mới là kế sinh nhai của mình. Còn hát là đam mê, là tình yêu với hồn phố thị, và muốn giữ một chút gì lại cho riêng Hội An. Là cầu nối, để những du khách trải nghiệm với nét mộc mạc, dân dã của người Hội An” ông Đáng bộc bạch.

Nghệ nhân bài chòi phố Hội cho rằng, được hát cho mọi người nghe là niềm vui lớn trong đời.

Nghệ nhân bài chòi phố Hội cho rằng, được hát cho mọi người nghe là niềm vui lớn trong đời.

Ông Võ Phùng, Giám đốc Trung tâm Thể thao – Văn hóa Hội An chia sẻ, bài chòi là một nét đặc trưng của Hội An. Nghệ nhân Lương Đáng là một trong những người đã gìn giữ và phát huy được những câu hát của bài chòi ở phố cổ. Với nét duyên dáng, niềm đam mê, ông Đáng cùng với các anh chị em nghệ sĩ đã đem lại cho bài chòi Hội An một sức sống mới, góp phần thu hút một lượng khách lớn đến với địa phương. Đây là điểm nhấn kết nối về nghệ thuật đến với cộng đồng, đồng thời là một kênh quảng bá du lịch Hội An đến với bạn bè trong và ngoài nước.

Giọng hát và những điệu múa hóm hĩnh của nghệ nhân Lương Đáng khiến nhiều người thích thú.

Giọng hát và những điệu múa hóm hĩnh của nghệ nhân Lương Đáng khiến nhiều người thích thú.

Đã gần 22h, tưởng như gánh hát sắp đi vào giờ hạ màn thế nhưng, một đoàn khách vài chục người vừa kịp đến, nghệ nhân Lương Đáng lại khoác chiếc áo vàng, đội mũ khăn để tiếp tục phục vụ khán giả. Trống nổi lên, anh hiệu tay múa miệng hô “cu anh mổ đậu mổ mè/Chớ cu anh mổ đậu mổ mè/Mổ chi của chị, chị đè con cu/ Chín cu ra rồi bà con ơi...” khiến khách bên dưới cười ầm lên thích thú. Ánh hạnh phúc rặng ngời trong mắt anh hiệu Lương Đáng. Đêm dần xuống, khách cũng thưa dần, sông Hoài êm ả trôi đi. Vẫn đâu đó chùa Cầu, trong lòng phố Hội vẫn văng vẳng câu hát  “Chớ cầu anh biết bốn cầu, cầu nhân, cầu nghĩa, cầu tình/ Chớ cầu nhân cầu nghĩa cầu tình, cầu chi cũng được, anh cầu mình với ta...” .

Năm 2017, di sản Nghệ thuật Bài Chòi Trung Bộ Việt Nam đã chính thức được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại tại Phiên họp Uỷ ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể lần thứ 12 của UNESCO diễn ra tại Jeju, Hàn Quốc.  Lễ đón bằng của UNESCO ghi danh “Nghệ thuật Bài Chòi Trung bộ Việt Nam” vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại sẽ được tổ chức tại TP. Quy Nhơn, tỉnh Bình Định. Nghệ thuật Bài Chòi từ đây không chỉ là di sản văn hóa của riêng Hội An mà còn của các tỉnh Quảng Bình nối dài đến Phú Yên, Khánh Hòa và của cả Việt Nam.

video xem nhiều